هنوز راه مذاکره بسته نشده است
با این حال واقعیت این است که ترامپ که شخصیتی ملون و دمدمی مزاج دارد تفاهم را کنار زده و دوباره به سمت بازگشت تحریمها و محاصره دریایی رفته است. در چنین شرایطی بسیاری معتقدند هیچ یک از طرفین تمایلی به درگیری گسترده ندارند و باید شرایط برای بازگشت با میز مذاکره فراهم شود. در این راستا «آرمان ملی» با علی بیگدلی تحلیلگر مسائل بینالملل به گفتوگو پرداخته است که میخوانید.
** تحولات اخیر میان ایران و آمریکا به ویژه مواضع متناقض ترامپ در قبال ایران و حملات اخیر را چگونه ارزیابی میکنید؟
در اینکه ترامپ شخصیتی متلونالمزاج است شکی نیست و همین شخصیت او باعث شده تا ایران و آمریکا در مذاکرات یا تفاهم به جای مشخص نرسند. البته باید توجه کرد که در یک سمت از ماجرا هنوز رسیدن به تصمیم نهایی برای نوع مواجهه با آمریکا ممکن نشده است، چراکه هنوز خصومتها به قوت خود باقی است. مصادف شدن مذاکرات با تشییع و تدفین رهبر شهید و ایام محرم و صفر بود که فضا را کاملا در اختیار مخالفین داخلی رفع تنش گذاشت و این شرایط را باید در نظر گرفت. در حالی که پیش از این ما در شورای عالی امنیت ملی ۱۲ رای موافق داشتیم، حتی فرمانده سپاه و ارتش در آنجا هستند و تنها رای منفی ظاهرا مربوط به آقای جلیلی بوده است. یعنی هنوز نتوانستهایم به یکدستی سیاسی موثر برسیم و همین کار را مشکل کرده که در تصمیمگیری دچار تردید هستیم. با این حال باز هم میگویم که هیچ راه کمهزینهای جز مذاکره وجود ندارد و آمریکا هم راهی جز این ندارد که به میز مذاکره برگردد. حتی قرار است کنگره قطعنامه دیگری از طرف دموکراتها در جهت جلوگیری از جنگ با ایران امضا کند. چنانکه جلوی درخواست اعتبار ۶۸ میلیاردی ترامپ را نیز گرفتند. طبق قانون اساسی آمریکا رئیسجمهوری که در کاخ سفید است، بایستی موقعیتی را به وجود بیاورد که بعد از او یک شخص همحزبی خودش حاکم شود که ترامپ با عملکردش این شرایط را از دست داده است. اکنون نیز بسیار از سوی شیخ نشینهای خلیج فارس، مصر و عربستان و ترکیه تحت فشار است ولی هنوز راه مذاکره بسته نشده است. باید توجه کرد که ترتیب مذاکرات با اظهارات و ادعاهایی که ترامپ مطرح میکند، چندان تغییری نمیکند. من هنوز برخلاف خیلیها اعتقاد دارم که هنوز مسیر دیپلماسی بسته نشده و شرایط فعلی برای هیچ کدام از دو طرف مطلوب نیست. ایران و آمریکا با این فشار سنگین اقتصادی توانایی جنگ دیگری را ندارند. این وضعیت نمیتواند برای ایران ادامه پیدا کند به این دلیل که با گذشت زمان احتمال شکلگیری اجماع بینالمللی بیشتر میشود که بسیار خطرناک است. من با آن صحبت آقای قالیباف موافقم که گفت نگذاریم تنگه هرمز تبدیل به تخریب خود شود. با این همه من باز هم موافقم که فضای دیپلماسی را از دست ندادهایم و امیدواریم در روزهای آینده به فضا و نشستهای علنی برای حل مشکلات از طریق مذاکره نزدیکتر شویم.
** تحرکات سایر طرفین مخصوصا میانجیهایی مثل پاکستان یا قطر در جهت نزدیک کردن مواضع طرفین را چگونه تحلیل میکنید؟
به هر صورت این واسطهگریها هیچ وقت قطع نشده یعنی ما ارتباط خود را با پاکستان قطع نکردیم و قطر هم اگرچه مقدار ناراضی است، اما هفته گذشته هیات قطری در ایران بود هر چند ایران میگوید ما فقط پایگاههای آمریکا را را زدیم و به منافع این کشورها لطمه نزدیم. اگر چه آنها ناراضی هستند ولی اینها خیلی مهم نیست و باید رفتار دیپلماتیک ما در خارج معطوف به قواعد بینالمللی و در داخل و خارج مبتنی بر منافع ملی باشد. اعتقادم این است که هنوز راه مذاکره بسته نشده و اظهار نظر مقامات خلیج فارس هنوز آنقدرها موثر نیست.
** از دیدگاه شما الان نقطه اختلاف و افتراق بین ایران و ایالات متحده کجا است؟ فقط صرفاً بحث مدیریت تنگه هرمز است یا مسائل دیگری هم وجود دارد؟
در علم سیاست میگویند انقلاب و جنگ تابع قانون نیست و هر طرفی هر کار بخواهد میکند. این کار که آمریکا دوباره ایران را محاصره دریایی کرده خلاف حقوق بینالملل است. آنچه که الان در حال رخ دادن است همه به نفع اسرائیل تمام میشود. هر چقدر تنش و درگیری با آمریکا بر سر مسأله تنگه هرمز بیشتر شود منافع اسرائیل تامین خواهد شد. چنانکه دیدیم پس از اینکه تفاهم به جایی نرسید، نتانیاهو و اسرائیل چقدر از این اتفاق خوشحال شدند. بنابر این باید توجه کرد که جلوی این سگ هار یعنی نتانیاهو را بگیرند و با اختلافاتی که در این بین رخ داده باید هر چه سریعتر شرایط به قبل بازگردد تا هم محاصره دریایی متوقف شود و هم حملات طرفین تا خشم کشورهای عربی هم از این شرایط پایان یابد.
